Ly hôn là một tai họa lớn trong cuộc đời của bất kỳ một người trưởng thành nào. Nhưng, nếu những người trong cuộc xử lý không khéo ca "tình yêu đòi chết" này, thì tai họa ấy rất dễ trở thành một thứ "tai họa kép". 
 
 
Ấn tượng về cuộc ly hôn đầu tiên trong đời tôi được chứng kiến sao mà nhẹ nhõm, tình cảm và ấm áp, cao thượng.

Hai anh chị yêu nhau từ thời còn học ở trường kỹ thuật, sau đó được phân công về cùng một nhà máy rồi làm đám cưới. Họ sống với nhau rất êm đềm, hòa thuận. Họ không có con dù đã chung sống bảy, tám năm trời.

Rồi họ quyết định ly hôn, trong sự sững sờ kinh ngạc của hai gia đình và tất cả những người quen biết. Suốt thời gian hầu tòa, họ vẫn anh - em tình cảm, vẫn chở nhau đi về trên một chiếc xe đạp duy nhất, vẫn sống chung trong một căn hộ không tiếng va chạm. Tòa hòa giải không được, đành giải quyết cho họ kết thúc hôn nhân. Hôm chia gia tài trước tòa, hai người cứ đùn qua đẩy lại mớ "tài sản" chung ít ỏi. Cứ "Thôi anh lấy đi, anh cần hơn em", rồi lại "Thôi em lấy đi, em là phụ nữ, cần nó hơn anh, anh đàn ông thế nào cũng được". Mãi không thỏa thuận được với nhau, nhân viên tòa đành vào cuộc.

Nhưng cuối cùng, hôm anh dọn ra khỏi căn hộ hai người từng bảy, tám năm chung sống, anh cũng chỉ mang theo quần áo, đồ dùng cá nhân và chiếc giường một của mình (khi lấy nhau, họ ghép hai chiếc giường một được phân phối thành một chiếc giường đôi), ngoài ra, anh để lại hết cho chị, nhất là chiếc xe đạp duy nhất, vốn là "tài sản riêng" của anh, có từ trước khi họ lấy nhau. Chị lẽo đẽo đi theo anh, dúi vào tay anh một số tiền ít ỏi, anh nhất định không lấy, "Anh đàn ông thế nào cũng được, em là phụ nữ, em cần được chăm sóc và an toàn". Rồi chị bưng mặt khóc, còn anh mắt hoe đỏ, cắm cúi đi.

Cuộc ly hôn ấy (tôi chứng kiến năm lên 7 tuổi) đã trở thành cuộc "ly hôn mẫu" trong ấn tượng của tôi. Đến mức trước khi tôi kết hôn, tôi có kể cho người chồng tương lai của mình nghe và giao hẹn: "Nói dại, lỡ sau này bọn mình có đi đến nước ấy, thì cũng phải để những nỗi bực dọc, tức tối, oán giận sang một bên, cư xử thế nào cho đẹp, ít nhất là đẹp trong mắt con cái".

Sau này, tôi có dịp biết/nghe/đọc về những vụ ly hôn khác, phần nhiều đấy là những cuộc đấu tranh một mất một còn, họ giành giật nhau từng tí quyền lợi, từng tí ưu thế một, dùng mọi mưu mô và bằng chứng để chống lại nhau, đẩy đối phương vào tình thế bất lợi nhất. Từ hai vợ chồng, từ bố mẹ của những đứa con, họ trở thành hai kẻ thù tham lam và thô bỉ. Những gì cặn bã và rác rưởi họ đã "tích lũy" được trong đời, bây giờ là dịp đem ra dùng cho nhau. Cuối cùng, người "thắng" trong cuộc chiến giành con, giành tài sản thì huyên thuyên nói cười, người "thua" thì phát điên, đổ bệnh, thậm chí tìm đường tự vẫn.

Ví dụ như một vụ ly hôn "phản hình mẫu" mà tôi biết gần đây nhất.

Cuộc ly hôn của hai "đại trí thức" kéo dài ròng rã 3 năm trời vì những thưa đi kiện lại kéo dài, bao gồm tranh chấp quyền nuôi con và tài sản, nhất là tài sản. Người vợ, dùng sức ảnh hưởng từ tên tuổi và những mối quan hệ mạnh của mình, không tiếc tiền và tiếc tấm thân gái một con "vận động hành lang" để lần lượt thắng hết phiên tòa này này đến phiên tòa khác. Internet, blog, truyền thông báo chí cũng được chị đưa vào công cuộc chống lại chồng. Người chồng không phải tay vừa, điên cuồng tập trung mọi chứng cứ để chống lại vợ. Hai bên nội ngoại cũng vào cuộc, lập thành hai chiến tuyến. Một mối quan hệ, từ mâu thuẫn tình cảm chuyển sang mâu thuẫn quyền lợi, thành ra cuộc chiến một mất một còn. Hai con người mang trong lòng một khối thù hận kết hợp với lòng tham, đã tàn phá tan hoang hình ảnh của họ trong nhau, và nhấn đứa con lên bảy trong bể phẫn nộ của họ.

Ly hôn, dù là một "ca" đặc biệt, thì cũng chỉ là một tình huống ứng xử trong mọi tình huống ứng xử ở đời. Sau khi chúng ta hết với nhau tất cả các thứ tình: tình yêu, tình bạn, tình chồng vợ, tình cộng sự, thì vẫn có một thứ tình còn lại, cao hơn tất cả những cái tình đã chết ấy: Tình người. Khi không còn một thứ tình nào để cư xử với nhau, thì khi ấy, tình người được dùng đến, để mở cho nhau một lối thoát êm ả như có thể trong những tình huống không hề êm ả. Thế nên trong bài thơ Vườn ổi của Quang Dũng, người ta nhớ lâu câu kết này: "Anh mãi là hai mươi tuổi/Em mãi là mùa xuân xưa/Giữ trọn tình người cho đẹp".

"Giữ trọn tình người cho đẹp", đặc biệt khi bạn đứng trước những tình huống không bao hàm trong nó nhiều yếu tố tốt đẹp, như là vụ án ly hôn của chính mình.

Theo Viễn Dương
Thanh Niên